CERN’deki aykırı unsur birinci defa dışarı çıkarıldı

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Cenevre yakınlarındaki CERN Zıt Unsur Fabrikası’nda araştırmacılar, özel tasarlanmış bir konteyner içinde yaklaşık 100 antiprotonu bir kamyonla büyük bir ihtimamla taşıdı; dört saat süren deney, bunların itimatla nakledilebileceğini kanıtlamayı amaçlıyordu.

Karşıt unsur son derece hassas. Antiprotonlar, olağan unsurla temas ettikleri anda, saniyenin çok küçük bir dilimi için bile olsa yok oluyor ve güç açığa çıkarıyor.

Bunu önlemek için antiprotonlar, ‘taşınabilir antiproton tuzağı’ ismi verilen, yaklaşık 1 metreküplük bir kutunun içine alındı. -269 derece Santigrat (-452 Fahrenheit) dereceye kadar soğutulmuş özel mıknatıslar kullanan bu düzenek, antiprotonların bir vakum içinde askıda kalmasını sağlıyor; böylelikle iç yüzeylere, yani sonuçta unsurdan yapılmış duvarlara hiç dokunmuyorlar.

Yarım saatlik seyahat, bu parçacıkların denetimli laboratuvar ortamı dışında da korunup korunamayacağını sınamak için yapıldı.

Karşıt maddeyi taşıyabilmek neden kıymetli?

Peki zıt husus etrafındaki onca telaş neden? Liverpool Üniversitesi’nden, projede yer almayan parçacık fizikçisi Profesör Tara Shears’a göre, bunun nedeni aykırı unsurun kozmosun neden bugünkü haliyle var olduğuna dair bilmeceyi çözebilecek yanıtları barındırması.

‘Karşıt husus, bilimde karşımızdaki en büyük gizemlerden biri. Esasen son derece nadir bulunduğu için onu şimdiye kadar pek fazla inceleyemedik.

‘Ama kainatın neden tam da bugün bildiğimiz üzere olduğunu anlamamızın anahtarı onda, zira bizim için asıl problem şu: Cihan birinci oluştuğunda, onun yarısı aksi unsurdan oluşuyordu’ dedi Shears.

Cenevre yakınlarındaki Meyrin’de bulunan Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) yapılan karayolu testinde, kamyon taşınabilir ters husus tuzağını taşıyor.

Deney, antiprotonları Avrupa’nın diğer yerlerindeki, örneğin olağan sürüş şartlarında yaklaşık sekiz saat uzaklıktaki Düsseldorf’taki Heinrich Heine Üniversitesi üzere uzmanlaşmış laboratuvarlara hassas ölçümler için taşımaya yönelik birinci adım niteliğinde. Lakin bunu gerçekleştirmek hiç de kolay değil.

‘Bu zıt unsur protonları olağan hususla temas ettiği anda birbirlerini yok ediyor. Adeta bir ışık parlaması içinde ortadan kayboluyorlar’ dedi Oxford Üniversitesi’nden Profesör Alan Barr.

Bu deneydeki asıl zorluğun bunun olmasını engellemek olduğunu söylüyor.

‘Kullanılan teknoloji, aykırı unsur protonlarını son derece soğuk bir vakumda, güçlü elektrik ve manyetik alanlarla askıda tutarak hapsediyor. Sözün tam manasıyla, parçacıkların konteynerin iç yüzeylerine dokunmasını engelliyor. Bu nakil süreci bir kavram ispatı niteliğinde; gelecekte bu taşımaları rutin hale getirip aksi maddeyi detaylı biçimde inceleyebileceğimizi gösteriyor’ dedi Barr.

Kendinizi böylesine şiddetli işlere zorladığınızda, sonunda diğer alanlarda da kullanılan teknolojiler icat etmek zorunda kaldığınızı, ‘Biz bunu bunun için yapmıyoruz fakat yan eser olarak bu türlü gelişmeler ortaya çıkıyor’ kelamlarıyla anlattı.

Bu gelişme hangi atılımlara kapı aralayabilir?

Shears, CERN’ün bilimsel keşifler açısından uzun bir seyahate çıktığını ve bunun insanlığa gelecekte ne çeşit yararlar sağlayacağını bugün kestirim bile edemeyeceğimizi söylüyor.

‘Bunun öteki alanlarda da kesinlikle uygulamaları olacaktır. Şu anda size bunların ne olacağını söyleyemem, zira şimdi üzerine düşünmedik. Fakat düşüneceğiz’ dedi.

Heinrich Heine Üniversitesi, antiprotonları derinlemesine incelemek için daha uygun bir yer olarak görülüyor; zira CERN’deki öbür tüm faaliyetler, karşı hususun incelenmesini bozabilecek ağır manyetik parazitler yaratıyor.

Ancak oraya ulaşabilmeleri için bu antiprotonların yolda hiçbir şeye dokunmamaları gerekiyor.

Önlerinde hâlâ yapılacak işler var: Tuzak şu anda en fazla dört saat bağımsız çalışabiliyor; meğer Düsseldorf seyahati bunun iki katı sürüyor.

euronews