ABD Lideri’ne kameralar önünde yaltaklanmaktan çekinmeyen NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği görüşmenin akabinde Amerikan haber kanalı CNN’e röportaj verdi.
Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt’in dün görüşme öncesinde Trump’ın NATO Genel Sekreteri Rutte ile ABD’nin NATO’dan çekilmesi konusunu değerlendireceğini duyurduğu kritik görüşme sonrasında verdiği röportajda Rutte’ye açıklamaları soruldu. ABD Başkanı Trump’ın ABD’nin NATO’dan ayrılacağını söyleyip söylemediği sorusuna Rutte, “Şunu açıkça söyleyeyim, Lider Trump birtakım NATO müttefikleri konusunda açıkça hayal kırıklığı içinde. Ben de bunu anlayabiliyorum. Ama görüşmede kendisine Avrupa ülkelerinin büyük çoğunluğunun üs sağlama, lojistik, hava alanı geçişleri ve taahhütlerini yerine getirme konusunda yardımcı olduklarını belirttim. Ayrıyeten İran’ın nükleer ve balistik füze kapasitesinin zayıflatılmasının son derece kritik olduğu konusunda geniş bir takviye bulunduğunu da. Bu kritik adımları bu evrede yalnızca ABD atabiliyordu” dedi.
NATO Genel Sekreteri Rutte, “Aynı vakitte İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın şu anda 30’dan fazla, hatta 40’tan fazla ülkenin oluşturduğu bir koalisyonu bir ortaya getirdiğini unutmayalım. Deniz yollarının açık tutulmasını, yani Hürmüz Boğazı’nın kullanılabilir olmasını sağlamak için dün gerçekleştirilen planlama toplantısına askeri önderlerle birlikte 34 ülke katıldı. Yani, görüşmede olumlu mevzulara da işaret ettim” diye konuştu.
Rutte, Trump ile çok açık kelamlı ve çok net bir görüşme gerçekleştirdiklerini tabir etti.
“Net bir biçimde hayal kırıklığı var”
ABD Başkanı Trump’ın NATO’dan çekilmeye çalışacağını söyleyip söylemediği sorusunun tekrarlanmasına üzerine Rutte, “Dediğim üzere, net bir formda hayal kırıklığı var. Fakat birebir vakitte söylediklerimi ve argümanlarımı dikkatlice dinledi. Ayrıyeten kendisine, Lahey’deki savunma harcaması taahhüdünü, yani yüzde 5 maksadını onun liderliğinin getirdiğini de hatırlattım. Bu, kendisinin bıraktığı dönüşümsel bir mirastır. Bu, NATO 3.0’dır. Avrupa’nın kendi savunmasına daha fazla sahip çıkmasıdır. Yani daha güçlü bir Avrupa ve daha güçlü bir NATO” tabirlerini kullandı.
Medyada ABD Lideri’nin İran savaşı sırasında ABD ve İsrail’e yardımcı olmayan NATO müttefiklerini cezalandırmayı değerlendirdiğini ve bu ülkelerden ABD askerlerini çekeceğine ait haberler olduğu ve Trump’ın bu bahiste konuşup konuşmadığı sorusuna Rutte, “Tekrar ediyorum, bu çok açık ve çok net bir görüşmeydi. Son haftalarda yaşananlar hakkında ne düşündüğünü açıkça söyledi” biçiminde yanıt verdi.
“Hayal kırıklığı yaşamasını büsbütün anlıyorum”
İspanya ve Fransa üzere birtakım ülkelerin ABD’nin taleplerini bilhassa reddettiğinin hatırlatılması üzerine Rutte, “Fransa dahil olmak üzere Avrupa ülkelerinin büyük çoğunluğu, bu tıp durumlarda yapacaklarını söyledikleri şeyi yaptı. Yani Avrupa, son 6 hafta boyunca büsbütün ABD için bir güç projeksiyonu platformu fonksiyonu gördü. Evet, tüm ülkeler bu taahhütleri yerine getirmedi ve bu yüzden (ABD Başkanının) hayal kırıklığı yaşamasını büsbütün anlıyorum” dedi.
ABD Başkanı Trump’ın NATO’dan çıkmak istemesi konusunda ne kadar kaygılı olduğu sorusuna direkt yanıt vermeyen Rutte, “Bu, iki dost ortasında geçen bir görüşmeydi. Kendisinin gösterdiği liderliğe sahiden hayranım. Geçen yıl NATO doruğunda yaptığı şey çok değerliydi. NATO müttefikleri, İran’ın nükleer ve balistik kapasitesini yok etme konusunda onunla birebir fikirde. Ancak Avrupalılar bunu diplomatik yollarla yapmak istiyordu. Lakin burada risk, çok uzun müddet konuşmanız halinde Kuzey Kore örneğinde olduğu üzere artık geri dönülemez bir noktaya gelme ve onların nükleer kapasiteye ulaşmasıdır. Bu Avrupa için büyük bir risk. İsrail ve Orta Doğu için ise varoluşsal bir tehdit. Bu yüzden dünya, bu kapasitelerin zayıflatılmasıyla daha inançlı. Avrupa’da birçok kişi, bunu kabul ediyor ve yalnızca konuşarak çözmenin bizi o kritik noktayı kaçırmaya götürebileceğini anlıyor” diye konuştu.
“Avrupa’nın büyük çoğunluğu vazifesini yaptı”
ABD Başkanı Trump’ın NATO ülkelerinin test edildiği ama başarısız olduğu tabirlerine gönderme yaparak NATO ülkelerinin başarısız olduğunu düşünüp düşünmediği sorusuna Rutte, “Bazıları evet. Lakin Avrupa’nın büyük çoğunluğu vazifesini yaptı” karşılığını verdi.
Rutte, “Bugün bunu konuştuk. Zira NATO, ABD’yi de korur. ABD’nin güvenliği için inançlı bir Atlantik, Arktik ve Avrupa gerekir. Lakin birebir vakitte Avrupa’yı da korur ve ABD için bir güç projeksiyonu platformudur. ABD, İran’a karşı bunu yapabildiyse bunun nedeni, Avrupa ülkelerinin birçoklarının taahhütlerini yerine getirmesidir. Lakin hepsi değil. Bu yüzden hayal kırıklığını anlıyorum” formunda konuştu.
NATO ülkelerinin birçoklarının bu savaşı hukuksuz olarak görüp görmediği sorusuna Rutte, “Hayır. Zira NATO’nun konumu her vakit, İran’ın nükleer ve balistik kapasitesinin yok edilmesi gerektiği ve İran’ın asla bunlara sahip olmaması gerektiği olmuştur. Bu görüşe geniş bir takviye var” dedi.
Hürmüz Boğazı’nın açık olup olmadığını bilmiyor
Hürmüz Boğazı’nın an prestijiyle açık olup olmadığı biçiminde bir soruyu Rutte, “Tabii, önümüzdeki günlerde neler olacağına bakmak gerekir. Ama şu an için ne olduğu konusunda elimde size verebileceğim bir istihbarat yok. Ama önümüzdeki birkaç gün içinde bunu göreceğimizi düşünüyorum” halinde yanıtladı.
“Trump sayesinde oldu”
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran medeniyetini tamamen yok etme tehdidinin bir diplomat olarak kendisini rahatsız edip etmediği sorusuna Rutte, “Liderlerin açıklamaları kelam konusu olduğunda her şeye yorum yapmam. Ama Başkanı desteklediğimi bilmenizi isterim. Avrupa’nın büyük kısmının da İran’ın bölgeye, Avrupa’ya ve dünyaya kaos ihraç etme kapasitesinin ortadan kaldırılması konusunda birebir biçimde düşündüğünü biliyorum” dedi.
“Dünya, bugün savaş öncesine nazaran daha mı inançlı?” halinde bir soruya Rutte, “Kesinlikle evet. Bu, Trump’ın liderliği sayesinde oldu” yanıtını verdi.
İran’ın Rusya ve Çin ile bağlarına de dikkat çeken Rutte, “Rusya’nın Kuzey Kore’ye füze teknolojisi ihraç ettiğini, İran’a para aktardığını ve İran’ın da bu parayı Orta Doğu’daki vekil güçlerini finanse etmek için kullandığını biliyoruz. Böylelikle bölgedeki kaosu sürdürüyorlar” biçiminde konuştu.
İran’dan Hürmüz Boğazı inançlı geçiş haritası