Suriye alanında sisler dağılıyor: ‘Özgürlük Şafağı Operasyonu’ nedir?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Türkiye, Rusya ve İran’ın yürüttüğü Astana sürecine karşın ne çatışmasızlık bölgelerine ne de ateşkese uyan Esed rejimine karşı Suriyeli muhalif kümeler, 2020’den sonra birinci kere karşı akına geçti.

Muhalif güçler dünyayı da şaşırtan bir süratte, geniş bir alanda Esed rejimi güçlerini püskürttü. O denli ki, Suriye’nin en büyük ikinci kenti Halep Esed güçlerinden geri alındı.

4 yıl ortadan sonra yine hareketlenen Suriye alanında yaşanan son gelişmeler, muhalif güçlerin başlattığı operasyonun maksatları, zamanlaması, operasyonun gerçekleşmesini sağlayan faktörler ve Esed rejiminin süratli çöküşünün nedenleri hakkında birçok soruyu gündeme getirdi.

Esed rejimine karşı kimler savaşıyor? Bugüne kadar alanda neler oldu?

Suriye’deki çatışmaların azaltılmasında değerli rol oynayan Astana mutabakatından evvel İdlib’de konuşlu muhalif kümelerin kurduğu “Feth’ül Mubin Operasyon Odası”na bağlı kümeler, Esed rejiminin sivillere yönelik sürdürdüğü ataklara karşılık olarak bir karşı hücum başlattı. Bu kümeler ortasında başta Hayat Tahrir el Şam (HTŞ), Ahrar el-Şam Hareketi, Ulusal Kurtuluş Cephesi olmak üzere 13 farklı muhalif küme yer alıyor.

Yerel kaynaklara nazaran bu kümelere mensup, binlerce muhalif operasyonlara katılıyor. İşte, bu kümelerin 27 Kasım’da İdlib’ten Halep’e gerçek başlayan operasyonu beklenmedik bir halde dağılan Esed rejim askerlerini Halep ve etrafından sökmeyi başardı.

Muhalif güçler, dağılan Esed rejimi sınırlarını takip ederek Hama kenti eteklerine yaklaştı. Bugünlerde çatışmalar Hama içlerinde devam ediyor.

Muhalifler bu hücumlarla, 2016 yılında Esed rejiminin büyük bir katliam yaparak ele geçirdiği tarihi kenti tekrar almış oldu. Kent, Esed rejimi ve İranlı milislerden kaçmak zorunda kalan mülteciler için de büyük bir geriye dönüş umudu doğurmuş durumda.

Öte yandan Halep’in muhaliflerin eline geçmesiyle Pir Maksut ve Eşrefiye Mahallelerini işgal eden PKK/YPG terör örgütü üyeleri de kentten çekiliyor.

Muhalif akınların bir öteki odak noktası ise, M-5 memleketler arası karayolu üzerinde yer alan İdlib Sarakib ve Maarat al-Numan üzere değerli yerleşim yerlerine dönüktü. Bu alanda da muhalifler İdlib idari sonlarından Esed güçlerini ve müttefiklerini çıkardı.

Halihazırda muhalifler 450 kilometreden fazla yeni alanı denetim altına aldı. Hama ve etrafında de çatışmalar devam ediyor.

Özgürlük Şafağı Operasyonu nedir?

Silahlı muhaliflerin Halep’e yönelik operasyonundan iki gün sonra, terör örgütü PKK/YPG’nin istikrarsızlık ortamından faydalanma uğraşına karşı Ulusal Suriye Ordusu (SMO) tarafından Özgürlük Şafağı Operasyonu başlatıldı.

Zira Suriye rejimi, denetimi altındaki toprakları Fırat’ın doğusunda yer alan PKK/YPG terör örgütü üyelerine devretmeye başlamıştı. Ayrıyeten terör örgütüne ağır silah sevkiyatı da başlamıştı.

Bu operasyon ile kısa vakitte Halep’in kuzey doğusundaki Pir Neccar’dan Ayn İsa, Tel Rıfat ve Minnağ Hava Üssü denetim altına alındı.

Böylece Tel Rıfat ile Suriye’nin kuzeydoğusu ortasında bir terör koridoru oluşturma planı suya düşürüldü.

Operasyonun zamanlaması ne anlatıyor?

Suriye’nin kuzeyinde 6 milyona yakın insan, nispeten küçük bir coğrafyada yaşama çalışıyor. Esed rejiminin zulmünden kaçarak İdlib ve Türkiye’nin terör örgütünden temizlediği alanlara sığınan Suriyeler, uzun yıllardır Esed rejimi ve müttefiklerinin ataklarına maruz kalıyor.

Astana mutabakatlarına karşın İdlib ve etrafına yönelik taarruzlar bitmedi.

Muhalif kümeler bu ataklara neredeyse 4 yıldır büyük çaplı bir karşılık vermekten uzak durdu. Lokal kaynakların aktardığına nazaran, Esed rejiminin devam eden katliamlarına silahlı muhaliflerin karşılık vermesine alandaki değişimler neden oldu.

Öncelikle 2011’de Esed rejimine karşı başlayan protestoların bastırılması için Suriye’ye gelen Lübnan Hizbullah’ına mensup seçkin birliklerin alandan çekilmesi değerli bir neden olarak görülüyor. Yeniden, Esed rejimine can suyu veren Rusya’nın Ukrayna’da giriştiği savaş nedeniyle Suriye’deki güçlerini azaltmasının muhaliflerin harekete geçmesinde tesirli olduğu belirtiliyor.

Öyle ki muhalif kaynaklar, Rusya’nın Lazkiye’deki Hmeymim Hava Üssü’nde lakin 10’a yakın hava aracı kaldığını teyit ettiklerini söylüyor. 2015 yılından bu yana Suriye alanında geniş bir hava gücü olan Rusya’nın hava gücünü önemli oranda azalttığı anlaşılıyor.

Yine bu azalma muhaliflerin operasyonuna verilen hava taarruzlarında da kendini gösteriyor. Mahallî kaynaklar, Ukrayna Savaşı öncesi, rejim ve müttefiki Rusya’nın hava taarruz sayısının bugünlerde gerçekleştirilenlerden bir oldukça fazla olduğunu aktarıyor.

Astana mutabakatının aktörleri ne düşünüyor?

Suriye rejimi ile muhalifleri bir masa etrafında buluşturan ve ülkede devam eden çatışmaların tahlili için milletlerarası manada atılan en tesirli adım olan Astana süreci, Türkiye, Rusya ve İran tarafından yürütüldü.

Esasen birikmiş meselelerin çözülmesine yönelik bir yol haritasını da barındıran Astana süreci, hem rejim hem de müttefikleri tarafından alanda uygulanmadı. Ne muhaliflerle yeni anayasa için görüşmeler yapıldı ne de çatışmasızlık bölgesinde silahlar susturuldu. Rejim ve müttefikleri, alanda elde ettikleri avantajdan da yararlanarak, hiçbir tahlil teklifine yanaşmadı.

Halep ve Şam’da başta olmak üzere Suriyelilerin konutlarına yerleştirilen İranlı milisler, değiştirilen kent demografisi Tahran için sorun teşkil etmedi. Çatışmasızlık bölgelerinde hava hücumlarıyla sivilleri gaye alan Moskova ise, ne mültecilerin geri dönüşlerinde ne de silahların susturulmasında inisiyatif aldı.

Türkiye’nin daima işaret ettiği ve biran önce çözülmesini istediği mevzular, silahlı muhaliflerin operasyonuyla tekrar masa üzerine çıkarıldı. Türkiye, bilhassa Esed rejimine yaptığı “ön şartsız” görüşme davetleri ile Suriye alanında kalıcı istikrar için en fazla efor gösteren ülke oldu.

Bugünlerde ise Ankara, son yaşanan gelişmelerin nedenini Esed rejimi olarak görüyor. Lakin hala tarafları masaya davet ederek, diplomasiyi işaret ediyor.

Suriye alanındaki öteki kıymetli aktör Rusya ise, Esed rejimine takviyesini açıkladı.

Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, “Rusya, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esed’i desteklemeye devam edecek, Suriye’deki gelişmelere nazaran durum alınacak” sözlerini kullandı.

Rusya’nın Esed rejimini destekleme konusunda 2015’teki konumda olmadığı biliniyor. Peskov’un açıklamalarına yansıyan bu durumun en en önemli sebebi Ukrayna.

Diğer taraftan silahlı muhalif kümelerin taarruzlarına birinci reaksiyonun geldiği Tahran, Esed’e en büyük dayanağı veren ülke.

Şam’ı ziyaretinin akabinde Ankara’ya gelen İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi’nin açıklamaları bu manada epey önemli.

“Devlet Başkanı Esed’e, Suriye ordusu ve devletine yönelik Tahran’ın kararlı ve kesin takviye bildirisini ilettim. Suriye devleti Saddam periyodunda yaşanan Irak Savaşı’nda nasıl yanımızda olduysa, bugün biz de Suriye devletinin yanında olacağız”

Öte yandan İran, Astana sürecinin tekrar diriltilmesi konusunda istekli. Bu kapsamda Arakçi, “Doha’da 7-8 Aralık’ta İran, Türkiye ve Rusya ortasında Dışişleri Bakanları seviyesinde Astana Doruğunu gerçekleştireceğiz” açıklamasını da yaptı.

Silahlı muhalifler nereye kadar sarfiyat?

Silahlı muhalif kümelerin Halep’i geri alması ve Hama’da ilerleme kaydetmesi, operasyonların nereye kadar ilerleyebileceği sorularını akla getirdi.

Halihazırda muhaliflerin güç sevk ettiği ve ağır çatışmaların yaşandığı Hama’ya rejim ve müttefikleri de güç kaydırıyor. Lakin Deyrizor ve Dera üzere farklı noktalarda da başlayan hareketlilik rejimin güç biriktirmesini engelliyor.

Hama başşehir Şam’a yaklaşık 200 kilometre uzaklıkta. Bu nedenle rejim için kıymetli bir eşik. İranlı milislerin ve Irak’tan gelen milislerin cephe sınırına sevk edildiği aktarılıyor.

Sonuç olarak silahlı muhalifler, ülkedeki askeri hareketliliği denetim altına alabilecek milletlerarası bir teşebbüs (Astana süreci) sonuç verene kadar alanda ilerlemeyi amaçlıyor. Rejim ve ortakları ise, muhtemel bir müzakere masasına eli güçlü oturmak istiyor.

Kaynak: TRTHaber