TAHLİL: Avrupa’da akaryakıt fiyatları ve kar oyunları…

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İran’daki savaş Avrupa genelinde yakıt fiyatlarını üst çekerken, en sert artışlardan biri Almanya’da görüldü. Son haftalarda akaryakıt fiyatları yaklaşık yüzde 5 yükselerek Avrupa Birliği ortalamasının bariz formda üzerine çıktı.

Komşu ülkelerle fark dikkat çekiyor. Fransa ve Avusturya’da artışlar yaklaşık yüzde 2 düzeyinde kalırken, Estonya’da yüzde 3,6, Lüksemburg’da yüzde 3,5 artış kaydedildi. Slovakya ve Macaristan’da ise fiyatlar sırf yüzde 0,1 yükseldi.

Haftalık bilgilerini Oil Bulletin’da yayımlayan Avrupa Komitesi, Almanya’nın yanı sıra Hollanda, Danimarka ve Finlandiya’daki artışların da bilhassa yüksek olduğuna dikkat çekti.

Avrupa’da en yüksek akaryakıt fiyatı şu anda Hollanda’da görülüyor. Geçen hafta litre başına ortalama 2,17 euro ödeyen Hollandalı şoförleri, 2,08 euro ile Almanya izliyor. Finlandiya da hem akaryakıt hem dizelde yüksek fiyatlarıyla üst sıralarda yer alıyor.

Fiyat farklarının nedeni ne?

Ülkeler ortasındaki fiyat farklarının temelinde ulusal vergi ve harç yapıları bulunuyor.

Almanya, çevresel münasebetler ve altyapı finansmanı için fosil yakıtlara klasik olarak daha yüksek güç vergileri uyguluyor. Buna ek olarak, karbon emisyonlarına yönelik fiyatlandırma de toplam maliyetleri artırıyor.

Bu durum, fiyatlar yükseldiğinde Alman tüketicilerin daha fazla ödeme yapmasına yol açıyor.

Diğer birçok Avrupa ülkesinde ise KDV, petrol ve karbon vergileri yapısal olarak daha düşük düzeylerde bulunuyor.

Son fiyat artışları Alman hükümeti tarafından orantısız olarak değerlendirilirken, öteki AB ülkelerinden çıkarılabilecek dersleri incelemek üzere bir koalisyon vazife gücü oluşturuldu.

Fiyatlara müdahaleler

Bazı Avrupa ülkeleri fiyat artışlarına direkt müdahale etti. Hırvatistan ve Macaristan, akaryakıt istasyonlarında fiyat tavanı uygulaması başlattı.

Hırvatistan’da litre fiyatı başlangıçta yaklaşık 4 sent artarken, 23 Mart’tan itibaren yürürlüğe girecek tavan fiyat uygulamasıyla akaryakıt litre fiyatı 1,50 euroda sabitlenecek.

Macaristan’da ise akaryakıt 1,51 euro, dizel 1,59 euro ile sonlandırıldı. Lakin bu uygulama sırf ülke vatandaşları için geçerli; yabancı plakalı araçlar daha yüksek fiyat ödüyor.

Avusturya’da ise farklı bir model uygulanıyor. Buna nazaran akaryakıt istasyonları fiyatlarını günde sırf bir sefer, öğlen saatlerinde artırabiliyor; lakin indirimler günün rastgele bir saatinde yapılabiliyor.

Bu uygulama fiyatları daha şeffaf hale getirse de, hakikaten daha düşük fiyatlara yol açıp açmadığı tartışmalı.

Siyasilerden petrol şirketlerine eleştiri

Almanya Ekonomi Bakanı Katherina Reiche, yakıt fiyatlarının ham husus maliyetlerindeki artışla süratli yükseldiğini lakin düşüşlerin yavaş gerçekleştiğini belirterek hükümetin “bu mekanizmayı kırmak” istediğini söyledi.

Reiche, akaryakıt istasyonlarının günde sadece bir kere fiyat artırmasına müsaade verilmesini önerdi.

Almanya’da işe gidiş geliş, alışveriş ve okul ulaşımı üzere günlük hayatta araba kullanımı yaygın olduğundan, hükümet üzerindeki baskı giderek artıyor.

Bu kapsamda oluşturulan misyon gücü, pazartesi günü Sepp Müller başkanlığında toplandı. Toplantının akabinde Müller, petrol şirketlerini “fahiş fiyat uygulamakla” suçladı.

Toplantıda kesim uygulamalarına yönelik sert tenkitler lisana getirildi.

Handelsblatt gazetesinde yer alan yeni bir araştırma, petrol şirketlerinin kriz devirlerinde fiyatları süratle yükselttiğini ortaya koydu. Berlinli iktisat profesörü Ferdinand Fichtner, son fiyat artışının sadece petrol fiyatlarındaki yükselişle açıklanamayacağını belirtti.

“Burada nitekim yüksek kârlar elde ediliyor,” diyen Fichtner, durumu eleştirdi.

Görev gücü ayrıyeten, çok fiyatlara müdahale edebilme yetkisi de dahil olmak üzere Kartel Dairesi’nin yetkilerinin genişletilmesi davetinde bulundu.

“Bu bahiste kandırılmamıza müsaade vermeyeceğiz,” diyen Müller, hükümetin kararlılığını vurguladı.

Petrol bölümü suçlamaları reddediyor

Görev gücü toplantısına BP ve Shell’in Almanya temsilcileri de katıldı. Ayrıyeten Federal Kartel Dairesi Başkanı Andreas Mundt, sektör temsilcileri, tüketici kümeleri ve ADAC da toplantıda yer aldı.

Petrol kesimi ise suçlamaları reddetti.

Yakıt ve Enerji Ticaret Birliği Genel Müdürü Christian Küchen, Tagesschau’ya yaptığı açıklamada, İran’daki savaşın başlangıcından bu yana kâr marjlarının değişmediğini savundu ve rekabet maddelerinin sıkılaştırılması planını eleştirdi.

Sektördeki birtakım kuruluşlar da Avusturya modeline benzeri siyasi müdahalelere karşı ihtarda bulundu. Bunlar ortasında Bundesverband Freier Tankstellen, Yakıt ve Enerji Birliği ve Zentralverband des Tankstellengewerbes yer aldı.

Ortak açıklamada, yakıt fiyatlarının yarısından fazlasının vergi ve harçlardan oluştuğu vurgulanarak, “Yakıt fiyatlarını kalıcı olarak düşürmek istiyorsanız, devletin fiyat bileşenlerini tartışmanız gerekir, rekabete müdahale etmeyi değil,” tabirlerine yer verildi.

euronews